Kreşendo tarafından hayata geçirilen, İstanbul’un müzik buluşması “Bu Festival Bizim”, beşinci edisyonu ile bir kez daha katılımcılarını ağırlamaya hazırlanıyor. 12-13-14 Kasım tarihlerinde gerçekleşecek festival, bu yıl İstanbul’un kültür sanat haritasına yeni bir deneyim ve topluluk oluşturma noktası olarak eklenen Paribu Art’ta ve Komünite’de müzikseverlerle buluşacak. Bu kapsayıcı buluşma öncesinde festivalin direktörü Beril Sarıaltun ile beş yılda biriken hikâyeleri, müziğin etrafında şekillenen birliktelikleri, yeni seslere alan açmanın önemini ve festivalin İstanbul’un müzik hafızasında bırakmak istediği izleri konuştuk.
“Bu Festival Bizim” Lineup Poster | Fotoğraf: Kreşendo
“Bu Festival Bizim”, beşinci edisyonuyla müzikseverlerle buluşmaya hazırlanıyor. İlk günden bugüne İstanbul’un kalıcı bir müzik buluşmasına dönüşen festivalin geçmişine dönüp baktığınızda; bugün neleri biriktirdiğinizi ve nasıl bir birliktelik ağı ördüğünüzü düşünüyorsunuz? Bu noktada hissettiklerinizi bizimle paylaşabilir misiniz?
Geriye baktığımda önce mekânları değil, insanları görüyorum. Bomontiada’dan Volkswagen Arena’ya, oradan bu yıl Paribu Art’a uzanan bir yol yürüdük. Burada ücretsiz, açık hava bir buluşmadan biletli bir etkinliğe döndük. Ama her yıl yanımızda taşıdığımız şey aynıydı: Sahneye ilk kez çıkan bir müzisyenle yıllardır bu işi yapan birini aynı programda buluşturma isteği. Kreşendo, Beats By Girlz Türkiye olarak kadın müzisyenlere alan açmak için yola çıktı. Bu çıkış noktası hâlâ bizim için çok kıymetli ama zamanla şunu gördük: Müzik sektörünün çok köklü farklı problemleri var. Farklı şehirlerden, farklı türlerden, ana akımın dışında kalan pek çok müzisyen aynı kapıyı çalıyordu. Biz de projelerde odağımızı genişlettik, iyi, gelişmekte ve farklı seslere alan açan bir topluluğa dönüştük. Festival de o topluluğun bir araya geldiği yer oldu. Beş yılda müzisyenlerden, prodüktörlerden, yazarlardan, mekânlardan ve dinleyicilerden oluşan, birbirine iş, fikir ve cesaret veren bir ağ biriktirdik. Festivalin adını koyarken “bizim” demek biraz iddialıydı. Beş yıl sonra bu kelimenin gerçekten bir karşılığı olduğunu görmek bana en çok şükran duygusu veriyor.
Bunları Da Okuyun
Sizce bu birikim ve duygular; festivalin ve yaratmak istediğiniz alanın bugününe ve geleceğine dair neler vadediyor?
Bize bir festivalin iki günlük bir etkinlik olarak kalırsa kırılgan olacağını öğretti. Bu yüzden festivali yıl boyunca süren bir dünyanın parçası olarak görüyoruz: Unkapanı’ndaki mekânımız, dijital kanallarımız, araştırmalarımız. Festival hepsinin bir araya geldiği an. Vaat ettiği şey süreklilik. Burada keşfedilen bir müzisyenin birkaç yıl sonra çok daha büyük bir sahnede karşımıza çıkması, dinleyicinin de “onu ilk orada dinlemiştim” diyebilmesi.
Beril Sarıaltun | Fotoğraf: Beril Sarıaltun
Sürdürülebilir bir miras inşa etme yolunda; önünüzde nasıl bir etkileşim, iletişim, misyon ve vizyon haritası bulunuyor?
Misyonumuz değişmedi: İyi ve farklı müziği dinleyicisiyle buluşturmak, müzisyenlerin bu sektörde ayakta kalmasına katkı sağlamak. Değişen şey, bunu nasıl sürdürülebilir kıldığımız. Kültürel bir işin de sağlam bir iş modeline ihtiyacı olduğunu bugün çok daha net görüyorum. Kreşendo’yu yeni nesil bir müzik medyası ve deneyim şirketi olarak büyütürken topluluk tarafını ve ticari tarafı ayrı ama birbirini besleyen yapılar olarak kuruyoruz. İletişimde de artık yalnızca biz anlatmıyoruz. Kreşendo’yu genişletmeye özen gösteriyoruz. Dinleyicilerin, müzisyenlerin ve içerik üreticilerinin festivali kendi gözünden anlattığı bir dil kurmaya çalışıyoruz.
Her yeni edisyon; bir arada kalabilmek, yeni alanlar açabilmek, temas kurmak ve belki de bir miras bırakabilmek adına yeni bir bakış ve karşılaşma imkânı yaratır. Bu yıl beşinci edisyonunu gerçekleştiren festival, nasıl bir iz bırakmayı hedefliyor?
Bu yıl insanların festivalden “Ben de kendi sesimle var olabilirim” duygusuyla ayrılmasını istiyoruz. Programı özgünlük ve kendin olabilme fikri etrafında kurduk ve iki ana günün her biri bu fikre başka bir kapıdan giriyor. İlk günün teması rüya ve gece. Gerçekliğin biraz askıya alındığı, kendi iç dünyasını sahneye taşıyan seslerin günü. Bu günün içinde benim için çok özel bir an da var: İlk festivalimizde sahnede olan Dilan Balkay bu yıl yine bizimle. İyi bir müzisyeni beş yıl boyunca büyürken izlemek paha biçilemez. İkinci gün ise yeni pop’un İstanbul’u. T-pop nereye gider bilmiyorum, ama iyi prodüktörlerin, kendi sesini arayan yeni kuşağın müziği burada. Bu şehirde şu an üretilen pop’un en heyecanlı hâlini tek bir gecede bir araya getirmek istedik. Dünyada sahnesine çıkmanın kendi başına bir anlam taşıdığı festivaller var. Naçizane, Bu Festival Bizim’in de zamanla böyle bir yere oturmasını istiyoruz. Hayalimiz, Kreşendo’nun yeni müzik ararken ilk baktığınız, eskilerde de ne arayacağınızı bildiğiniz bir yer olması. Festival de o keşfin sahnede hayat bulduğu yer. Bir taraftan kurumsallaşmaya çalışıyoruz ve severek takip ettiğimiz festivaller gibi İstanbul’da seyircilerin bildiği, takip ettiği bir iş olmasını istiyoruz.
“Bu Festival Bizim” bu yıl, her şeyin birbirine benzediği ve hızla tüketildiği bir dönemde “yaşadığımız zamanı dönüştürme” mottosuyla yola çıkıyor. Çağın ruhu ve zamanın tüketim hızı, sizi nasıl bir festival dinamiği kurmaya yönlendirdi? Yapmak istediğiniz şey bir direniş mi, yoksa alternatif bir uyumlanma yolu yaratmak mı?
“Her şeyin birbirine benzemesi” derken aklımdaki ilk şey festival programları. Dünyadaki festivallerin booking sisteminin belli standartları var: O sezon turlayan sanatçılar arasından, o tarihte müsait olanlarla bir program kuruyorsunuz. Sonuçta farklı ülkelerdeki festivaller birbirine çok benzemeye başlıyor. Bu aynılaşmanın bir de görünmeyen yüzü var. Malum, festivaller cinsiyet temsili konusunda hâlâ sınıfta kalıyor. Afişlere baktığınızda aynı isimlerin yanı sıra büyük ölçüde aynı profili görüyorsunuz. Kreşendo kadın müzisyenlere alan açmak için yola çıktığı için bu bizim için hiçbir zaman sonradan eklenen bir kriter olmadı. Ama mesele yalnızca bir kontenjanı doldurmak değil. Asıl mesele, bu sistemin dışarıda bıraktığı sesleri baştan programın merkezine koymak. Biz bu akıntının tersine kürek çekmeye çalışıyoruz: daha bağımsız menajerlerle çalışan, söyleyecek farklı bir şeyi olan sanatçıları arıyoruz. Ama bunu kapalı, küçük ve güvenli bir alanda yapmayı da seçmedik. Bir şeyi değiştirmek istiyorsanız onun içine girmeniz gerekiyor. Biz de bugünün dilini kullanıyoruz, büyük mekânlarla ve kurumlarla çalışıyoruz. Ama küratöryel kararlar her zaman bize ait. O yüzden bunu ne direniş ne uyumlanma olarak görüyorum. Ana akımın içinde durup onu biraz olsun dönüştürmeye çalışmak diyebilirim. Zamanı dönüştürmek de bence dikkatimizi nereye verdiğimizle başlıyor. Festivalde insanların telefonu bırakıp gerçekten birbirini ve müziği dinlediği birkaç an yaratabilirsek, o dönüşümün küçük bir parçası olmuş oluruz.
Müzik programının yanı sıra deneyimi, etkileşimi ve iletişimi canlı tutmak adına ne tür çalışmalar yürüttünüz? Festival programında bu yıl neler olacak?
Festival bu yıl üç gün sürüyor. 12 Kasım’da Komünite’de Stella and the Longos’la daha yakın, baş başa bir açılış yapıyoruz. 13 Kasım’da rüya ve gece temasıyla Melody’s Echo Chamber, Dilan Balkay, OD BAND ve Lady Shaka; 14 Kasım’da yeni pop’un İstanbul’u için Güneş, aisu, ARKADAŞ, Okay Vivian ve 2MUCH! partisi var. İki gece de dans ederek kapanıyor. Ama festivali yalnızca gece konserlerinden ibaret görmüyoruz. Gün programında da festivalin hikâyesini yaşatmak istiyoruz. “İlham Verenler” adını verdiğimiz söyleşilerde kendi yolunu kendi açmış isimlerle özgünlük ve üretim üzerine konuşacağız. Alanda farklı markalardan oluşan bir pazar alanı da olacak. Burada da aynı soruyu soruyoruz: Bu marka bu festivalin hikâyesine ne katıyor? Herkes bu alanda yer alamıyor. Tedarikçilerden orada çalışan ekiplere kadar her şeyi aynı özenle seçiyoruz çünkü festivalin içinde çalışanlarla birlikte yarattığı ekonomiyle de bir şey ifade etmesini önemsiyoruz. İletişimde de festival kapıdan girmeden önce başlıyor. Bu yıl içerik üreticileri ve topluluğumuzla birlikte, festivale gelecek insanların kendi hikâyelerini anlattığı bir iletişim kurguladık. Festival bittiğinde de Unkapanı’ndaki mekânımızda ve kanallarımızda devam edecek.
Bir sonraki yılın hazırlıklarına ne zaman başlıyorsunuz ve hangi kriterleri gözetiyorsunuz? Bize biraz ekibinizden bahsedebilir misiniz? Festival ekibi olarak kendinize yol haritası belirlediğiniz değerlerin iç denetimini nasıl sağlıyorsunuz? Özgün değerlerinizi koruyarak, dönüşüme sağlam ve kalıcı bir şekilde ayak uydurmanın yollarını nasıl arıyorsunuz?
Aslında hazırlık hiç durmuyor. Kreşendo ekibi olarak festival döneminin dışında da her hafta keşif toplantıları yapıyoruz. Türkiye’den ve dünyadan sanatçıları dinliyor, neyi neden sevdiğimizi tartışıyor, başka festivallerin ne yaptığına bakıyoruz. Ekipte farklı yaşlardan, çok farklı müzik geçmişlerinden insanlar var. Bu zihin egzersizini birlikte yapmak bence en kıymetli tarafı. Sonra büyük bir filtreleme süreci geliyor. Sanatçı dünyada neler yapmış, daha önce hangi festivallerde sahne almış, Türkiye’ye gelmiş mi, buraya gelmesi bizim için ne anlama gelir? Daha önce sahnemize çıkmış isimlere de çok sık yer vermemeye çalışıyoruz. Yeni seslere alan açmak bizim için bir kural. Değerlerimizi korumak için birbirimize sürekli aynı soruyu soruyoruz: “Bu bizim festivalimiz mi?” Esneklik de bu işin bir parçası. Volkswagen Arena’da Marina Satti’yi ağırladığımız yıl son anda koşullar değişti ve bütün festivali baştan kurgulamam gerekti. O yıl şunu öğrendim: Plan değişebilir ama neden yaptığın sabit kalmalı. Beş yılın bize öğrettiği bir şey daha var. İnsanın tek başına inancı bir yerde tükenebiliyor. O noktada başkalarının inancı devreye giriyor. Bugün buradaysak, Kreşendo’ya en başından beri inanan ve emek veren herkes sayesinde.
Festivalin gelecek yıllarına dair beklentileriniz ve gerçekleştirmeyi hedeflediğiniz planlarınız nelerdir?
Birkaç yıl önce ücretsiz bir modelden biletli festivale geçtik. Ücretsiz etkinliklerde kendi seyircinizi tam anlamıyla büyütemiyorsunuz. Biletli modelle festivale gerçekten bu programı görmek için gelen bir topluluk oluşmaya başladı. Önümüzdeki yıllarda bu seyirciyi büyütmeye devam ederken kamusal alanlarda ve yerel yönetimlerle yaptığımız ücretsiz projeleri de sürdürmek istiyoruz. Hayalim festivalin büyüdükçe çoğalması. Daha büyük bir alanda dünya müziğinden caza, popa kadar her biri kendi hikâyesini anlatan birden fazla sahne kurabilmek. Bir de uluslararası bir köprü olmak. Diyarbakır’dan bir müzisyeni Manchester’a, Factory International’a götürdüğümüzde bunun mümkün olduğunu gördük. Bir yandan da kökümüz Unkapanı’nda. İMÇ’nin müzik hafızasını sözlü tarih çalışmaları, sergiler ve yayınlarla kayda geçirmek önümüzdeki yılların en önemli planlarından biri. Uzun vadede de bir kuşak müzisyenin “ilk sahnem oradaydı” diyebileceği bir ortak hafıza olmasını diliyorum.
