Tahran merkezli Shiva Zahed Gallery, Pera’da İstanbullu sanatseverlerle buluşuyor. Galeri, 28 Şubat – 25 Nisan 2026 tarihleri arasında gerçekleşecek açılış sergisi “echos” ile farklı kuşaklardan iki önemli İranlı sanatçı, Shaqayeq Arabi ve Fereydoun Ave’in çalışmalarını bir araya getiriyor. Ben de yeni açılan galeriyi ve sergiyi sizlere anlatmak isterim.

Sanatçılardan Fereydoun Ave 1945’te Tahran’da doğmuştur ve çağdaş İran sanatının en etkili figürlerinden biridir. Çok katmanlı pratiği resimden kolaja, fotoğraftan asamblaja, tekstilden sahne tasarımına ve küratöryel üretime uzanan geniş bir alanı kapsar.

Ave’in eserlerinde ritmik ve tekrar eden bir yapı dikkat çeker. Motifler belli bir noktadan büyür ve adeta yüzey boyunca yayılır. Bu hareket, hem görsel bir ritim yaratır hem de zaman duygusunu hatırlatan bir akış oluşturur.

Shaqayeq Arabi ise pratiğini heykel, desen ve sezgisel malzeme kurgusu arasında kuran bir sanatçı. Dal parçaları, tel, palmiye yaprakları ve paslı çubuklar gibi devşirilmiş malzemelerle çalışarak kuşu, bitkiyi ya da bir iskeleti andıran kırılgan heykelsi formlar yaratır. 

Arabi genellikle mekânla birlikte çalışmayı tercih eder. Bir şehirde üretim yaparken o şehirde “istenmeyen” ya da değersiz görülen malzemeleri toplar ve onları yeni bir forma dönüştürür. Böylece üretim süreci, sanatçı ile bulunduğu şehir arasında doğrudan bir bağ kurar. Sergideki heykeller de sanatçının dünyadan topladığı materyallerle oluşturulmuş.

Sergideki tablolar tamamen Fereydoun Ave’ye ait. Mekânın ortasında yer alan heykeller ise Shaqayeq Arabi’nin üretimi. İki sanatçının işlerinde de hayat referansları güçlü. Fereydoun Ave bunu şu sözlerle ifade ediyor; “Eskiden yaptığım işleri çok açıklamaya çalışırdım. Nasıl yaptığımı anlatmak isterdim. Ama artık o noktada değilim. Artık konuşmak istemiyorum; insanlar sadece bakabilir. Sanat benim için artık bir şeyi anlatmak değil, daha çok olmakla ilgili. Hayat gibi. Bir şey yapmak zorunda değiliz; sadece var olabiliriz.”

Arabi ise işleri mümkün olduğunca ham bırakmayı tercih ettiğini söylüyor. Ona göre bir malzeme fazla parlatılmadığında, yani ham hâli korunabildiğinde daha fazla hikâye barındırır ve daha fazla anı taşıyabilir.

Serginin ilginç yanlarından biri de iki sanatçının çalışma biçimi. Birlikte üretmek yerine, birbirlerinin işlerine uzaktan tepki vererek ilerliyorlar. Fereydoun Ave Paris ve Tahran arasında çalışırken, Shaqayeq Arabi Dubai’de üretimini sürdürüyor. Arabi bu süreci şöyle anlatıyor; “Fereydoun’un işleri burada nasıl duracak? Ben burada çalışsam nasıl cevap verirdim? diye düşünerek üretmeye başladım.” 

Bu nedenle sergideki eserler  iki sanatçının birbirine verdiği cevaplardan oluşuyor. İşler arasındaki ilişki, ortak bir anın ve ortak bir titreşimin ortaya çıkmasını sağlıyor. Daha önce bir çok kez birlikte çalışan sanatçılarla sohbet ederken açılış sırasında söyledikleri bir cümle de bu ilişkiyi çok iyi özetliyor: “Aslında enteresan bir bağla bağlıyız. Çok konuşmadan üretiyoruz. Ama bu sergi için ilk defa bu kadar uzun süre konuştuk.” Tam bu yüzden serginin adının “echos” (yankılar) olduğunun altı da çizildi. Yani iki sanatçının üretimleri birbirlerinde yankılanıyor ve bu yankılar mekânın içinde dolaşıyor.

Shiva Zahed Gallery, İstanbul’un kalbi Beyoğlu’nda konumlanan bir çağdaş sanat galerisi olarak İran çağdaş sanatının anlatılarını küresel bir perspektif içinde keşfetmeye ve görünür kılmaya adanmış. Programı İran deneyiminden beslenmekle birlikte galeri özünde uluslararasıdır. İranlı ve farklı ülkelerden sanatçılar arasında kurulan iş birlikleri aracılığıyla, geleneksel sınıflandırmaları aşan ve sanatı evrensel bir dil olarak ele alan dinamik bir diyalog alanı yaratmayı hedefler. Galeri’nin sergi programını ve “echos” sergisine gidip iki sanatçının yarattığı uyumu görmenizi tavsiye ederim!

Kapak Fotoğrafı: İlke Tulunay Solakoğlu

İlginizi çekebilir: Burcu Dimili’den Yansımaların Etkisi: Odak Sergisinde Buluşuyor