Alıkara: Geçmişin Gölgesinde, Gerçeğin Peşinde

Yönetmen koltuğunda Hülya Gezer’in oturduğu, senaryosunu Eylem Canpolat ve Bengü Üçüncü’nün kaleme aldığı dizi suçun ardındaki gerçeği araştırırken insan psikolojisinin karanlık taraflarına da bakmayı deniyor.

İki Farklı Dünya, Kaybın Etrafında

Alıkara’nın hikayesini ilgi çekici kılan unsurlardan biri, merkezine birbirine oldukça zıt iki karakter yerleştirmesi. Işık, olayları akıl ve bilim üzerinden anlamlandırmaya çalışan bir adli psikolog. Londra’da doktora yapıyor. Annesi ünlü bir psikolog, babası doktor, maddi durumları çok iyi. Akılcı ve kontrollü görünmeye çalışan ancak kendi geçmişinin de etkisinden kurtulamayan aynı zamanda bipolar tanısı olan bir kadını canlandırıyor. Özellikle Twitter’da Miray Daner’in bipolar ataklarını canlandırdığı sahneler epey bir eleştirilmiş. Hastalığı doğru mu yansıttı bilemiyorum ancak ben Miray’ın duygusal sahnelerini çok başarılı buluyorum. Kuş Uçuşu’nu izleyenler bilir, orada da hırsdan gözü dönmüş birini canlandırıyordu ama aynı zamanda çok da tatlı gözükmeyi başarabiliyordu.

Deniz Baran rolündeki Halit Özgür Sarı ise kayıplarının ağırlığını taşıyan, biraz mesafeli biraz da kabadayı diyebileceğimiz bir karakterle karşımıza çıkıyor. Cinayet soruşturmalarında sezgilerine ve fotografik hafızasına güvenen bir cinayet amiri. Mardin’den İstanbul’a gelmişler, orta halli ve geleneksellikten çok kopamamış bir ailenin en küçüğü. Işık (Miray Daner), insan davranışlarının ardındaki nedenleri anlamaya çalışırken, Deniz (Halit Özgür Sarı) geride bırakılan somut izleri takip ediyor.

Işık’ın babası Levent And’ın aniden ortadan kaybolması ve Deniz’in çok sevdiği yeğeni Neşe’nin şüpheli ölümü, iki karakteri aynı soruşturmanın içerisine çekiyor. Fakat bu karşılaşma; iki karakterin de geçmişleriyle kurdukları ilişkiyi, kayıplar karşısındaki tutumlarını ve hayata karşı geliştirdikleri savunma mekanizmalarını görünür kılıyor.

Ben karakterlerin “gri” olmasını severim. Bana daha doğal, samimi, daha bizden gelirler. Bir karakterin baştan sona beyaz olması, yani her koşulda doğruyu yapan, kusursuz ve hatasız biri olarak karşımıza çıkması, izleyicinin gerçeklik algısında oynamalar yaratıyor bence. Yargı dizisini izleyenler Ceylin karakteri ile ne demek istediğimi anlayacaktır. Ceylin, tam anlamıyla gri bir karakterdir; bazen hak veririz, bazen ona kızarız, bazen de onunla aynı fikirde olmadığımız halde neden öyle davrandığını anlamaya çalışırız. İyi ve kötü arasında mekik dokur sürekli.

Alıkara‘da da karakterler iyi ve kötü arasındaki o belirsiz alanda sık sık dolaşıyor. Özellikle aile ilişkileri, geçmiş travmalar ve güç mücadeleleri üzerinden şekillenen hikayelerde karakterlerin çelişkileri daha görünür hale geliyor. Bir bölümde haklı bulduğumuz bir karaktere, başka bir sahnede öfkelenebiliyor; daha önce yargıladığımız birinin geçmişini öğrendiğimizde ona karşı bakışımızı değiştirebiliyoruz. Bence dizinin merak uyandıran taraflarından biri de bu. Çünkü burada mesele kimin haklı, kimin haksız olduğunu anlamaktan çok insanın hangi koşullarda nasıl seçimler yaptığını da sorgulamak.

Oyunculuklar

Işık karakterine hayat veren Miray Daner, akılcı ve kontrollü görünmeye çalışan ancak geçmişinin etkisinden kurtulamayan, bipolar bozukluk tanısı almış bir kadını canlandırıyor. Twitter’da özellikle bipolar ataklarını canlandırdığı sahneler eleştirilse de ben Daner’in duygusal sahnelerdeki performansını oldukça başarılı buluyorum. Kuş Uçuşu‘nu izleyenler bilir; orada da hırslı ve zaman zaman acımasız bir karakteri canlandırırken aynı zamanda sevimli görünmeyi de başarıyordu.

Deniz Baran rolündeki Halit Özgür Sarı ise kayıplarının ağırlığını taşıyan, biraz mesafeli, biraz da kabadayı diyebileceğimiz bir karakterle karşımıza çıkıyor. Mardinli bir ailenin çocuğu olan Deniz, günlük yaşamında İstanbul Türkçesi konuşurken annesi ve abisiyle iletişim kurduğunda Mardin ağzına dönüyor. Bu dilsel geçişin karakterin aile bağlarını ve kültürel aidiyetini yansıtması oldukça hoş bir detay. Halit Özgür Sarı’nın bu ayrımı oyunculuğuna başarılı bir şekilde yansıttığını düşünüyorum.

Işık’ın kontrollü ve akılcı tavırlarıyla Deniz’in daha sezgisel ve sert yaklaşımı arasındaki karşıtlık, ikilinin uyumunu da hikayenin dinamiklerinden biri haline getiriyor.

“Alıkara” Nereden Geliyor?

Deniz, annesine Işık’ın bipolar olduğunu “Ya dünyanın tepesindedir ya yerin dibindedir.” sözleriyle anlatır. Deniz’in annesi Kado ise Mardin’de bu duruma “Alıkara” denildiğini söyler: “Alı karaya, karası ala karışır.”

Dizinin ismi de aslında hikayenin ruhuna dair önemli bir ipucu taşıyor; iyiyle kötünün, gerçekle yalanın, geçmişle bugünün birbirine karıştığı bu hikayede hiçbir şey göründüğü kadar siyah ya da beyaz değil.

Merak Uyandıran Bir Hikaye, Cevapsız Kalan Sorular

Deniz Amir’in sıra dışı yeteneğinden bahsetmeden geçemeyeceğim. Hannibal dizisini izleyenler Will Graham’ın “This is my design” diyerek suç mahallini zihninde yeniden canlandırmasını hatırlayacaktır. Will’in “saf empati” (pure empathy) yeteneği ve suç mahalli canlandırmaları (reconstruction), onun katillerin zihnine girerek cinayetleri birinci tekil şahıs olarak yeniden yaşamasını sağlayan sıra dışı bir psikolojik mekanizmadır.

Deniz Amir de yüzüğüne dokunduğunda, zamanda geriye giderek olayları sanki oradaymış gibi zihninde canlandırıyor. Bu yönüyle karakter, polisiye anlatıya farklı bir boyut kazandırıyor ancak söz konusu yeteneğin aktarılış biçimi, açıkçası beklentimin biraz altında kaldı. Her bölümde yeni bir sır açığa çıkıyor, başka bir karakterden şüpheleniyoruz. Ancak bir süre sonra seyirci olarak artık sorularımızın yanıtlarını da almak istiyoruz. Alıkara bazen gizem yaratma çabasını hikayeyi derinleştirmenin önüne geçiriyor. Tam bir mesele çözülecek derken başka bir düğümle karşılaşıyoruz.

İlk iki bölümde karakterleri ve hikayenin temel dinamiklerini anlamaya başlıyoruz. Üçüncü bölümden itibaren ise artık bazı şeylerin netleşmesini bekliyoruz. Ancak her bölüm yeni sorular doğururken bu soruların yanıtlarını almakta zorlanıyoruz. Tam bir konu açıklığa kavuşacak derken hikaye yeniden başka bir yerden düğümleniyor. Final bölümünden epey umutluydum, bütün sorularıma yanıt bulacağımı düşünmüştüm ama beklediğim gibi olmadı.

Bütün bu eleştirilerime rağmen Alıkara‘yı izlerken keyif alacağınızı düşünüyorum. Çünkü dizi, cevaplarını aradığımız sorular kadar karakterlerin hikayeleriyle de merak uyandırmayı başarıyor.

Düşünmeyi hobi edinmiş biri olarak Alıkara’yı bitirdikten sonra da şu soruyu sordum kendime; Bir insanı gerçekten tanımak için sadece yaptıklarını bilmek ve eyleme odaklanmak yeterli mi, yoksa geçmişinde sakladığı hikayeyi de anlamak ve/veya anlamaya çalışmak mı gerekiyor?

Sevgili okur, belki de bir insanın karanlık tarafını anlamaya çalışırken asıl bakmamız gereken yer, onun sakladığı sırlar değil, o sırları saklamasına neden olan geçmişidir.

Kapak Fotoğrafı: TOD

İlginizi çekebilir: Yasemin Seven Erangin’den Organize İşler: Karun Hazinesi: Mizahı Kayıp Bir Devam Hikâyesi