Haberler

Kökeni 1980’lerin siberpunk edebiyatına, William Gibson’ın Neuromancer romanına uzanan ‘bu kavram ‘cyberdeck’ karşımıza özellikle Gen-Z’nin ilgi gösterdiği bir akım olarak çıkıyor. Büyük teknoloji şirketlerine karşı kişisel ve özgün cihazlar üretme fikri üzerine kurulu bu akımın bir göstergesi olarak TikTok ve Instagram’da ahşap ve yosundan yapılmış Game Boy’lar, 3D yazıcıyla basılmış antik fosil görünümlü MP3 çalarlar, ördek şeklinde ses kaydeden bilgisayarlar dolaşıyor.

Akımın TikTok’taki yüzünü büyük ölçüde genç kadınlar şekillendiriyor. Londra merkezli Annike Tan’ın deniz kabuğu şeklinde bir çantaya yerleştirdiği, inci ve yapay yosunla süslediği “mermaid cyberdeck”i milyonlarca izlenmeyle akımı ana akıma taşıyan yapı oldu. İçinde Raspberry Pi, küçük klavye ve ekran barındıran bu cihaz offline müzik, kitap ve harita dosyaları içeriyor; üstüne Doom bile oynatabiliyor. New York’ta bir yaratıcı ses günlüğü tutan bir ördek figürünü çalışan bilgisayara dönüştürdü, bir başkası Barbie oyuncak evini açıldığında içinden fonksiyonel bir mini bilgisayar çıkan bir cihaza çevirdi, bir diğeri Dunkin’ Donuts kutusuna bilgisayar sığdırdı.

Akımın özünde şu soru yatıyor: Elimizdeki cihazlar gerçekten bizim mi? Raspberry Pi gibi küçük bilgisayar kartları, kompakt klavyeler ve küçük ekranlardan oluşan cyberdeck’lerin teknik gücü sıradan bir akıllı telefona yakın bile değil ama bu tam da konunun dışında kalıyor. Asıl mesele, bin dolara alınan ve garantisi bozulmasın diye tek bir vidası bile sökülemeyen cihazlardan değil; sıfırdan tasarlanmış, elle üretilmiş, yalnızca ihtiyaç duyulan şeyleri yapan araçlardan söz etmek. Yapay zekanın her platforma nüfuz ettiği, içeriklerin birbirine benzemeye başladığı ve büyük teknoloji şirketlerinin gözetiminin normalleştiği bir dönemde bu akım yalnızca estetik bir tercih olarak okunmamalı. Cyberdeck tutkusu, Meta ve Apple gibi devlerin tekdüzeliğinden kaçmanın, veri güvenliğini kendi elleriyle almanın ve tüketici olmaktan çıkıp üretim sürecine dahil olmanın somut bir ifadesi niteliğinde.