İrlanda St. Patrick’s Day’le özdeşleşmiş olabilir ama İrlanda gastronomi festivalleri, kültürel kutlamaları ve etkinlikleri yıl boyunca ülkenin farklı kentlerini yaratıcı ruhla, kahkaha ve eğlenceyle, spor sevdasıyla ve dünyanın farklı köşelerinden gelen sımsıcak insanların hoş sohbetiyle dolduruyor.

youtube play youtube play

İlk olarak, gastronomi odaklı iki etkinlikten bahsedeyim – yemeden, içmeden olmaz, değil mi? 7 yıldır Dublin’de düzenlenen Big Grill Festivali, Avrupa’nın en büyük barbekü festivali olma özelliği taşıyor. Ateş ve dumanla harikalar yaratan dünyaca ünlü barbekü şeflerinin katılımıyla onlarca restoranın stand açtığı bu festivalde aynı zamanda iyi müzik ve çeşitli ilginç gösteriler de oluyor. Jameson başta olmak üzere İrlanda viskisi, İrlanda birası ve içecek markaları sayesinde, barbeküde pişen etlerin yanında tüketmek için de birçok seçeneğiniz oluyor. Her yıl 20 bini aşkın kişinin ziyaret ettiği festival bu yıl düzenlenemedi ama 12-15 Ağustos 2021‘deki yedinci yılı için hazırlıklar başlamış bile… İrlanda viskisi demişken, benim çok ilgimi çeken festival Dublin’de düzenlenen Whiskey Live Festivali. Her yıl kasım ayında 60’tan fazla İrlanda viskisi üreticisinin katıldığı bu dev tadım etkinliği, sadece viski kalitesi ve çeşitliliğiyle değil, kokteylleri, yiyecek ve atıştırmalık eşleşmeleriyle de lezzet dolu. Viski tadımı, miksoloji ve viski kültürü atölye çalışmaları da cabası…

irlanda festivalleri - st. patricks day
St. Patrick’s Day

Gastronominin ardından kültürel kutlamalara gelelim: İrlanda’daki kültürel kutlamalar denince, benim de sizin gibi aklıma ilk olarak St. Patrick’s Day geliyor. Sadece Dublin’i ya da İrlanda’yı değil, dünyanın birçok önemli metropolünü yeşile boyayan St. Patricks’s Day kutlamaları nedeniyle 17 Mart, İrlanda kültürü için belki de takvimdeki en önemli gün. Fakat The Irish Spirit‘in yaratıcılığından beslenen İrlandalıların, kültüre, sanata, ilginç geleneklere ve spora ayırdığı birçok özel gün, festival ve kutlama da takvimi zenginleştiriyor. Bunlardan biri, önceki yazımda bahsettiğim Bloomsday. Her yıl 16 Haziran‘da kutlanan Bloomsday, James Joyce‘a ve onun en önemli eseri Ulysses‘e adanmış bir gün. “Fanatik” James Joyce okurlarının Ulysses’ten karakterler gibi giyindiği bu özel günde, Joyce okumalarının yanı sıra sergi, konser, panel ve etkinlikler, hatta romanın geçtiği Dublin mekanlarını kapsayan turlar düzenleniyor.

irlanda festivalleri - cork
Cork Jazz Festival | Fotoğraf: breakingnews.ie

Tüm dünyadaki pop ve rock müzik ağırlıklı festivalleri eminim yakından takip ediyorsunuzdur. Eğer Avrupa’daki müzik festivallerine bir alternatif arıyorsanız, son yıllarda İrlanda’nın en popüler festivallerinden ikisi haline gelen The Beatyard ve Castlepalooza‘ya göz atabilirsiniz. The Beatyard, Dublin’in biraz dışındaki Dún Laoghaire‘de her yıl ağustosun ilk hafta sonundaki Bank Holiday’de gerçekleşirken, Castlepalooza ise 2006’dan beri her temmuz ayında Tullamore‘daki Charleville Kalesi‘nde düzenleniyor. Bense size daha çok farklı müzik zevklerine hitap eden üç müzik festivalinden söz etmek istiyorum: İrlanda’nın ikinci büyük şehri olan Cork City, her yıl ekim sonunda ülkenin en önemli caz festivaline ev sahipliği yapıyor. 1978’den bu yana dünyanın düzenlenen Cork Caz Festivali‘nin şimdiye kadarki konukları arasında Ella Fitzgerald’dan Herbie Hancock’a, Chick Corea’dan Sonny Rollins’e, Esbjörn Svensson Trio’dan Al Di Meola’ya dünyanın dört bir yanından gelen, ünlü caz müzisyenleri ve toplulukları var. Hemen hemen aynı dönemde, Güneydoğu İrlanda’daki Wexford’da ise klasik müziğe gönül verenler bir araya geliyor. 1951’den bu yana düzenlenen Wexford Opera Festivali, yıllardır programına az bilinen üç operayı dahil ediyor. İrlanda geleneksel müziğini dinlemek içinse rotanızda Fleadh Cheoil na hÉireann (tam anlamıyla “İrlanda müziği festivali”) ya da kısaca Fleadh Cheoil olmalı. Bu, 60 yılı aşkın süredir İrlanda geleneksel müziğini yaşatmak ve geliştirmek için düzenlenen bir etkinlik, bir yarışma. Her yıl İrlanda’daki farklı bir köy ya da kasabada gerçekleşen Fleadh Cheoil, İrlanda dışından yarışmacılara da açık. Eğer İrlanda’nın geleneksel ezgilerinin klasik ve modern yorumlarını duymak, bira ve viski eşliğinde sımsıcak sohbetlere ve iyi müziğe doymak istiyorsanız bir yıl yolunuzu mutlaka düşürmenizi öneririm. 2017’de Ennis kasabasındaki festivale 9 gününde 100 bini aşkın dinleyici katılmıştı.

irlanda festivalleri - kilkenny
Kilkenny Arts Festival

Güneydoğu İrlanda’da Nore Nehri üzerindeki Kilkenny şehri, iki büyük kültürel etkinliğin ev sahibi. Kilkenny Sanat Festivali, ya da eski adıyla Kilkenny Sanat Haftası, 1974’ten beri her yıl ağustos ayında, sanatın farklı alanlarına yer açıyor, performans, konser, sergi ve etkinliklerden oluşan bir program sunuyor. 10 gün süren festivalin etkinlikleri sokaklarda, meydanlarda, publardan kiliselere açık ve kapalı birçok farklı mekanlarda gerçekleşiyor. Tiyatro, görsel sanatlar, müzik ya da dans… İlgilendiğiniz sanat dalı ne olursa olsun, Kilkenny‘de izlemekten zevk alacağınız bir gösteri bulacak, The Irish Spirit’in sokaklara taştığı bu festivalde muhteşem bir hafta geçireceksiniz. Kilkenny‘i ziyaretçi akınına uğratan bir diğer etkinlik ise Cat Laughs Komedi Festivali. 1995’ten beri birlikte gülmeyi amaçlayan bu komik etkinlik, önceleri sadece İrlanda ve Birleşik Krallık’tan komedyenlere yer verirken, bugün dünyanın birçok yerinden konukları ağırlıyor. Hatta son yıllarda İrlandalı komedyenlerin uluslararası komedyenlere karşı oynadığı futbol maçı, festivalin gelenekselleşen ve çok fazlaca ilgi gören etkinliklerinden birine dönüşmüş durumda.

irlanda festivalleri - puck fair
Puck Fair

İşte İrlanda festivalleri arasında çok tuhaf, fakat çok eğlenceli bir tanesi: Puck Fair. Adını eski İrlanda dilinde “erkek keçi” anlamına gelen “poc” sözcüğünden alan bu festivalin köklerine dair kesin bir bilgi olmamakla beraber, Kral James’in kayıtlarından 1613 yılında dahi kutlanan bir gelenek olduğu biliniyor. Her yıl 10-12 Ağustos tarihleri arasında kutlanan Puck Fair’in yıldızı bir erkek keçi. Yüzyıllardır Kerry bölgesindeki Killorglin köyünden bir grup köylü 10 Ağustos sabahı dağlara çıkarak bir keçiyi yanlarında getiriyor ve köy meydanındaki podyumda “Puck Kralı” ilan ederek taçlandırıyor. Tacı “Puck Kraliçesi” seçilen, köyün ilkokulundan bir kız çocuğu takıyor. Keçi, bir yandan önüne konulan ziyafetin tadını çıkarırken, bir yandan da üç gün boyunca meydanda eğlenenleri izliyor. 3 günlük yasal bir izinle, Killorglin’de festivalin sürdüğü üç gün boyunca pub ve barlar sabah 3’e kadar açık kalıyor. Festivalin son gününün gecesinde keçi tekrardan dağa çıkarılarak salınıyor. Bir diğer İrlanda köyünü, Clare bölgesindeki kaplıca köyü Lisdoonvarna’yı meşhur eden etkinlikse çok daha fazla ziyaretçi çekiyor. Schitt’s Creek dizisinin müdavimlerine tanıdık gelecek bu ilginç etkinlik, Lisdoovarna Çöpçatanlık Festivali. Türünün dünadaki en büyük örneği olan bu etkinlik, bir ay boyunca çevre köylerden gelen yalnız kalpleri yüzyıllardır süregelen çöpçatanlık geleneği ve yeteneğiyle birleştiriyor. Romantik beklentilerle buraya akın edenler bir yana, köy bir ayda 40 bine yakın turist çekiyor.

irlanda festivalleri - liffey swim
The Liffey Swim | Fotoğraf: herald.ie

Sporu da unutmayayım. Bu alanda da İrlanda kültürü için büyük önem taşıyan, iki köklü etkinlik öne çıkıyor. İlki, her yıl düzenlenen Six Nations Championship / Altı Ulus Şampiyonası. İrlanda’da futboldan sonra en yaygın olarak oynanan spor olan rugby için dünyada düzenlenen en büyük etkinliklerden biri. Tarihi 1883’e dayanan bu turnuva, Dört Ulus Şampiyonası olarak başlamış ve önceleri sadece Britanya Adaları’ndaki dört ulusu kapsamış olsa da, 1910’da Fransa, 2000’de İtalya’nın katılımıyla bugünkü halini almış. Siz hangi takımı tutarsınız bilmem, ama zirvede bugüne kadar 39 şampiyonluğu bulunan Galler var. İrlanda’daki maçlar, Dublin’deki Aviva Stadyumu’nda oynanıyor. İlgilenenler için 1 Şubat’ta başlayan 2020 turnuvasının final maçlarının, COVID-19 nedeniyle Ekim 2020’ye ertelendiğini ekleyeyim. İrlanda’da coşkuyla takip edilen bir diğer spor etkinliği ise The Liffey Swim yüzme yarışı. Adından da anlaşıldığı gibi, yarış her yıl Dublin’in ortasından akan Liffey Nehri‘nde düzenleniyor. 2019’da 100. yılını kutlayan bu köklü yarışın 2.2 kilometrelik parkurunda 300 erkek ve 300 kadın yüzücü, Four Courts ve Hal’penny Köprüsü’nün de aralarında olduğu tarihi yapıların yanından/altından yüzüyorlar. Ağustos ayında yapılan yarış, bu yıl birçok etkinlik gibi COVID-19 sebebiyle düzenlenemedi.

Something/Nothing, Mark Correy & Yang Yang, Kilkenny Arts Festival

Pandemi geride kalıp hayat ve dünya normale döndüğünde, yeniden festivallerde, kalabalık etkinliklerde tanıdığım ve tanımadığım yüzlerce insanla bir araya gelebilmeyi diliyorum. Kim bilir, belki sizinle de bu İrlanda festivalleri ya da kültürel etkinliklerinden birinde karşılaşırız!

Sláinte!