2019’dan bu yana her Eylül, şehrin sokaklarında, sahnelerinde, çatı katlarında, sinemalarında, atölye alanlarında karşıma çıkan gösterilerle beni kendine her seferinde biraz daha hayran bırakan Istanbul Fringe Festivali, bu yıl 19-27 Eylül tarihleri arasında 7. edisyonuyla geri dönüyor. Festivalin web sitesindeki programa ilk baktığımda yine aynı şeyi düşündüm: Bu kadar çok gösteriyi bir haftaya nasıl sığdıracağız? Ama Fringe her yıl kendine has bir akış yaratmayı başarıyor.

İstanbul Fringe Festival, alışık olduğumuz tiyatro/dans çizgisinden biraz daha “kenarda”, ama tam da bu yüzden daha özgür ve şaşırtıcı olarak kendini gerçekleştiriyor. Seyirciyi sadece izleyen değil, dahil olan bir yere konumlandırıyor.

Benim için Fringe, her şey çok kötü giderken “başka türlü bir şey mümkün” dedirten etkinliklerden biri. Her sene biraz kararsız, biraz heyecanlı, biraz geç kalmış bir şekilde bir gösteriden çıkıp diğerine koşturduğum, ama sonunda hep iyi ki gitmişim dediğim bir deneyim oluyor. 

Bu yıl festivalde 26 gösteri, 6 atölye ve bolca buluşma/parti yer alıyor. Dans, tiyatro, performans sanatları gibi farklı alanlarda, farklı dillerde ve kültürlerden gelen işler bir araya geliyor. Yani yine bol sürprizli, bol mesafeli ve bir o kadar da yakın hissettiren bir hafta bizler için hazırlanıyor.

Fringe’in en sevdiğim tarafı, şehirle kurduğu ilişki. Yıllardır Fringe ruhuyla bütünleşmiş Alan Kadıköy, ENKA Sanat, Arter gibi mekanların yanı sıra; bu yıl ilk kez Paribu Art, Bağlarbaşı Kültür Merkezi, Eksi On Altı Mekan, Komünite, TheraPera, İMÇ Atölye 5554, Paşa Han, Barınhan, Cihangir Atölye Sahnesi, Karga ve Kadıköy Sineması’da etkinliklere ev sahipliği yapıyor olacak.

Uluslararası katılım da oldukça güçlü: Bu yıl Belçika, Fransa, Filistin, İspanya, İtalya, İsviçre, Kanada, Kıbrıs, Slovenya ve elbette Türkiye’den ekipler sahnede olacak.

Programda Merak Ettiklerim

İlk olarak 19 Eylül’de Alan Kadıköy‘de gerçekleşecek açılış etkinliği ve partisi her yıl olduğu gibi en çok heyecanlandığım etkinlik. Festivalin klasikleşen bölümü Fringe Kısalar bu yıl “The World Behind” ve “PE***E” ile açılıyor. Hafta boyunca Alan Kadıköy’de “Endophasia”, “Goodbye Beaches”, “Nostalgia” gibi farklı işleri izlemek mümkün.

📍 asses.masses – Paribu Art
Teknoloji korkusu ve devrimin yükünü paylaşma üzerine tasarlanmış, baştan sona canlı tiyatro ortamında oynanmak üzere hazırlanmış özel yapım bir video oyunu. Bir oyun olduğu kadar bir performans; sürükleyici, muzip ve son derece özgün bir deneyim. Cesur seyirciler, kontrol cihazını sırayla alarak sürüyü post-endüstriyel bir toplumda yönlendiriyor; burada eşekler, potansiyellerinden çok derileri için değer görüyor.

📍 Zuhal – TheraPera
20 Eylül’de Gül Öykü Su Okur’un kişisel bir hikâye ile kolektif belleği kesiştirdiği performansı. Daha önce 2 kere izlediğim halde tekrar koşarak ilk bilet aldığım etkinlik Zuhal oldu. Zuhal, kendine has tarzıyla kişinin kendi içine yaptığı yolculuktaki sıkışmışlık hissiyle ferahlama hissinin iç içe geçmiş olduğu inanılmaz bir yapıt. Öykü ise kaliteli delirmesini bizlerle paylaşmakta son derece bol gönüllü dev bir karakter oyuncusu.

📍 What to Say? – Cihangir
21 Eylül’de, tam da Cihangir’in ara sokaklarına uygun bir iş: yürüyerek deneyimlenen bir performans. Yabancı birini takip ederken sokak, ilişki, yakınlık ve uzaklık kavramlarını sorguluyorsun. Şehri performansa dahil eden, unutulmaz bir deneyim olacağına eminim.

📍Nostalgia- Alan Kadıköy
Geçmişe duyulan özlemi, yeniden yaşanması mümkün olmayan anlara yönelik arzu ve ihtiyacı konu alan derin bir düşünsel yolculuk. Insaudo şu soruyu sorar: Bir performansın final selamı ikonik bir imgeye dönüştüğünde ne değişir? Sanatçı gerçekten sahneye veda eder mi, yoksa başka bir boyutta sıkışıp mı kalır?

📍Valse, Valse, Valse – Enka Sanat
Vals, vahşi bir geçmişe sahip bir danstır. Üst sınıflar ve din adamları tarafından eleştirilen vals, kendinden geçme etkisi ve karşı cinsten bedenle olan samimiyeti nedeniyle bazen yasaklanmıştır. Ayrıca ahlaksız arzuları serbest bırakmakla da suçlanmıştır. Ancak, valsin etkisini veren kontrol kaybı değil, hareketlerin gücüdür. Dönüşler dansçıları sarhoş bir duruma sokar. Yüzen hareket, iki beden arasındaki yakınlık ve müzik bir tür trans hali uyandırır. Johanna Heusser, Birlikte, valsin tarihsel düzensizlik ve sarhoşluk potansiyelini ortaya koyan çağdaş bir yeniden yazımının nasıl görünebileceğini soruyorlar.

📍 Masonn – Zorlu PSM
25 Eylül’de Fransa’dan gelen çağdaş dans işi. Işık, ses ve bedenin sınırlarını araştırıyor. Fransa’dan gelen dans işlerinin rafine ruhu sebebiyle, beklentim yüksek.

📍 Kız Doğdu/III – MSGSÜ Bomonti
Kadın bedeni ve kolektif dayanışmaya dair, güçlü bir feminist gösteri. 25 Eylül akşamı Bomonti’de olacak. Hem MSGSÜ’nin çarpıcı ruhu, hem içerik açısından etkileyici olacak gibi.

📍 Toxxxsik Draje İntizar – Karga
26 Eylül’de Karga’daki parti-performans, bir klasik haline gelmeye başladı. Fringe’in gece hayatına bakan yüzü. Kaotik, enerjik, biraz fazla belki ama bir o kadar da eğlenceli.

📍Gay Turist – Kadıköy Sineması
Nadir Sönmez’in cinsel hayatını antropolojik bir saha çalışması gibi ele aldığı, mizahi ve teatral bir dille beden–performans ilişkisini sorguladığı bir video projesi. İstanbul Queer Museum’da sergilenecek kurgusal bir “basın açılışı” formatında sunuluyor.

Biletler Nereden, Ne Kadar?

Fringe’e dair en büyük hayranlığım erişilebilirliği üzerine. Bu tür kalabalık sanat ekiplerini, birden fazla mekanda, seyirciyle en iyi kalitede buluşturmaya çalışıldığı organizasyonlarda, işlerin kaliteli ses ve ışık ekipmanlarıyla buluşması her kesimle nüfuz edemeden geçip gidiyor. Fringe her sene öğrenci biletlerinde ve arkadaşınla birlikte gel gibi seçeneklerle herhangi bir kontenjan/kapasite kısıtı kaymaksınızın çok daha uygun ve erişilebilir durumda. Biletler tiyatrolar.com.tr üzerinden satışta. Her etkinlik için ikinci bilete %50 indirim var, yani yalnız gitmeyin, derinliği paylaşmak istediğiniz birini mutlaka alın ve gelin. (Not: asses.masses, MASONN ve Valse gösterileri indirim kampanyası dışında.)

Kapak Fotoğrafı Kaynağı: İstanbul Fringe Festivali 2025

İlginizi çekebilir: Melo Magger’dan DenizBank VoiceUp A Cappella Festivali 2025