Siz de son zamanlarda belgesellere olan önyargısını yıkıp, bu türe çok daha fazla kendini kaptıranlardansanız bu önerilerim sizin için. 2018’in en iyi belgesel filmler ve belgesel dizilerini, muhtemelen birini Oscar ödüllü belgeseller arasında göreceğimiz iddialı yapımlar ve geçtiğimiz sezonun Emmy adayları arasından seçtiklerimi de dahil ederek bu yazıda listeledim.

Eskiden kısa belgeseller izlemek için bile ekran karşısında sabredemezken şimdi saatler süren, çok bölümlü belgeselleri heyecanla takip eden bir izleyici haline geldim. Bunda Netflix’in payı tabii ki çok büyük, HBO ve National Geographic’in kalitesi gittikçe yükselen yapımlarının da öyle… Fakat belgesel filmler ve diziler televizyonla sınırlı değil, ABD’de vizyonda geniş yer bulan, Türkiye’de ise çoğunu sadece film festivallerinde izleme fırsatı bulduğumuz belgesel filmler sürükleyici, merak uyandırıcı ve en az kurmaca filmler kadar yaratıcı olabiliyor.

2018: En İyi Belgesel Filmler

Free Solo

Dağcılıkla ne kadar ilgilisiniz bilmiyorum ama, ben doğa sporlarıyla ilgilenmeme rağmen free solo denilen teknikle ilgili bilgim yoktu. Özetle, hiçbir ekipman, halat ya da güvenlik önlemi olmadan, tamamen çıplak ellerle yapılan kaya tırmanışı anlamına geliyor free solo. Tam bir çılgınlık yani! Dünyada bu tekniğin en gözü kara ve en başarılı isimlerinden olan Alex Honnold, bu belgeselde yaşamı pahasına Yosemite Millî Parkı’ndaki 3000ft yükseklikteki El Capitan duvarına free solo tekniğiyle tırmanan ilk insan olmak üzere tırmanıyor. Tüm hazırlık sürecinde ve nefesinizi tutarak izleyeceğiniz tırmanış sırasında onu kameralarla takip eden ve tabii onunla birlikte tırmanmak zorunda olan film ekibi de belgeselin görünmez kahramanları…

IMDb Puanı: 8.6/10

 

Minding the Gap

Kaykay ve kaykay kültürü üzerine çekilmiş kurmaca ve belgesel filmler oldukça fazla sayıda… Bu yıl izlediğim Minding the Gap ise belki de bunlar arasında en kişiseli ve en duygusalı. Tıpkı birkaç yıl önce Boyhood filminde olduğu gibi, çekimleri yıllarca süren ve yönetmen ve yakın arkadaşlarının film boyunca gözlerimizin önünde büyüdüğü bu belgesel, yalnızca kaykay ve kaykayın etrafında şekillenen dostluklara dair değil. Aile içi şiddetten, ABD’deki ırkçılık sorununa kadar birçok ciddi meseleyi ve bu meselelerin yol açtığı psikolojik yaraları da belgeselin kahramanlarıyla birlikte sarmak zorunda kalıyorsunuz izlerken. Muhteşem kurgusu ve müzik kullanımıyla kaykay kültürünü çok iyi yansıtan, ama bir o kadar da derinlikli bir büyüme hikayesi Minding the Gap.

IMDb Puanı: 8.3/10

 

RBG

Ruth Bader Ginsburg, ABD Yüksek Mahkemesi’nin ilk kadın yargıçlarından biri olarak hukuk tarihinde çok önemli bir yere sahip olan, tüm mesleki yaşamını kadın hakları konusuna adamış bir hukuk insanı. 85 yaşındaki yargıç, özellikle Trump yönetimi altındaki günümüz atmosferinde bir süper-kahramana dönüşmüş durumda. RBG, belgesel sinema anlamında çok fazla yenilik vadetmese de öğrettikleri ve Ruth Bader Ginsburg’ün renkli kişiliğinin yansıdığı akıcılığıyla 2018’den geriye kalan, izlemeye değer belgesel filmler arasında.

IMDb Puanı: 7.6/10

 

Shirkers

Netflix’in bu belgeseli, bizi 1990’ların Singapur’una götürüyor. Hem 90’lar nostaljisi yaşatıyor, hem hakkında az şey bildiğimiz bu ülkeyle ilgili çok şey anlatıyor; ama en çok da bağımsız sinema ve bağımsız sinemacılar üzerine bir güzelleme bu. Tüm hayali bir film çekmek olan 3 arkadaşın, bir eğitmenin yardımıyla ülkenin ilk bağımsız filmlerinden birini çekmesini ve ne yazık ki çokça para ve zaman harcadıkları filmlerini alıp ortadan kaybolan yönetmenin ne kadar tuhaf ve psikopat bir insan olduğunu anlatıyor Shirkers.

Netflix | IMDb Puanı:

İlginizi çekebilir: Emre Eminoğlu’nun Shirkers incelemesi

 

Three Identical Strangers

1980 yılında, New York yakınlarında yaşayan 19 yaşındaki bir genç üniversite için başka bir şehre taşındığında, okulundaki herkesin onu tanıyormuş gibi selamladığını fark ediyor ve şaşırıyor. Çok geçmeden ortaya çıkan gerçekse belgeselin temelini oluşturuyor: Edward Galland, David Kellman ve Robert Shafran, doğumları sırasında ayrılmış ve hiçbir şeyden haberi olmayan üç ayrı aileye evlatlık verildiklerini 19 yaşındayken öğreniyorlar! Belgesel ilerledikçe daha yaşamlarının ilk dakikasında yaşadıkları bu travmanın onları nasıl etkilediğini, yalnız olmadıklarını ve aslında bu ayırmanın ardında çok karanlık ve organize bir durum olduğunu anlıyoruz. En az bir polisiye-gerilim kadar sürükleyici Three Identical Strangers, kaçırmamanız gerekenlerden.

IMDb Puanı: 7.7/10

 

Emmy Adayı Belgeseller / Belgesel Diziler

The Defiant Ones | HBO

belgesel diziler

Kendrick Lamar, Lady Gaga, Snoop Dog, Will.i.am, Gwen Stefani, Eminem, Bono, Bruce Springsteen, Ice Cube, Patti Smith… Tüm bu saydığım dev isimler sizi etkilemeye yettiyse, The Defiant Ones‘a bayılacaksınız. Farklı dünyaların insanı iki girişimcinin, Jimmy Iovine ve Dr. Dre‘nin günümüz popüler kültürüne yön veren işbirliğini anlatan bu 4 bölümlük belgesel dizide, onların hikayesini öğrenmenin yanında muhteşem müzikler dinliyor ve yukarıda adını geçirdiğim müzisyenlerin ve daha fazlasının anlattıklarına kulak veriyoruz. En İyi Belgesel Dizi dahil 5 dalda Emmy adaylığı bulunan dizi, geçtiğimiz aylarda da En İyi Müzik Filmi kategorisinde bir Grammy kazanmıştı.

 

Icarus | Netflix

belgesel filmler - icarus

Geçen yılın en sürükleyici, en heyecan dolu belgesellerinden biriydi Icarus. Belgeselci Bryan Fogel‘in spor dünyasındaki doping belasını araştırarak çıktığı yol, bir anda tüm dünyayı sarsan Rus doping skandalıyla kesişiyor. Öyle bir kesişme ki bu, Fogel’in belgeselindeki kişisel deneyi için danışman seçtiği Rus bilim insanı, bu skandalı örtmek isteyen Rus hükümeti tarafından tehdit edilen ve suçlanan kilit tanığın ta kendisi! Hal böyle olunca, doping üzerine bir araştırmadan, polisiye denebilecek bir gerilime evriliyor Icarus. En İyi Belgesel Film dahil 3 dalda Emmy adaylığı bulunan bu Netflix belgeseli, geçtiğimiz aylarda da En İyi Belgesel Oscar‘ını kazanmıştı.

 

Jane | National Geographic

belgesel filmler - jane

Jane Goodall ismini de, bu belgeseli de geçtiğimiz kış !f sayesinde öğrenmiş, Jane‘i de !f’te izlemiştim. 1960’larda hiçbir bilim eğitimi olmadan Afrika’ya gitme hayalleriyle yanıp tutuşan bir genç kadın olan Jane Goodall, bugün şempanzeler konusundaki en önemli uzman olarak kabul edilen bir bilim insanı. İşte, onun bu iki tanım arasında geçen sürede yaptıkları, Afrika’nın ormanlarındaki araştırmaları, doğayla, hayvanlarla ve bazen de insanlarla olan ilişkileri anlatılıyor bu belgeselde. Görüntülerin büyük bir kısmı National Geographic arşivinden çok yeni bir tarihte gün yüzüne çıkarılmış, müziklerse Philip Glass gibi bir dahinin imzasını taşıyor. Geçtiğimiz yılın en beğendiğim belgesellerinden biri olan Jane‘in ödül sezonu boyunca 30’a yakın ödül toplamış olmasına rağmen Oscar adayları arasına girememesi herkesi olduğu gibi beni de şaşırtmıştı. Şimdi ise En İyi Belgesel Film dahil 7 dalda Emmy adayı

 

Jim & Andy: The Great Beyond | Netflix

belgesel filmler

Şimdi bahsedeceğim belgesel, öncekiler gibi ödüller toplamış ya da Emmy adaylıklarına boğulmuş bir yapım değil, hatta sadece tek bir kategoride, En İyi Belgesel Film kategorisinde Emmy adaylığı var. Ama özellikle komedi türünü seviyorsanız ve bu türün duayenleri diyebileceğimiz iki isme dair içten, komik ve sıcak kamera arkası görüntüleri izlemenin bambaşka bir deneyim olacağı konusunda benimle hemfikirseniz, Jim & Andy: The Great Beyond‘u  kaçırmayın. Bu Netflix belgeseli, 1999 yılında efsanevi komedyen Andy Kaufman‘ın yaşamından esinlenen Man on the Moon filminde Jim Carrey‘nin ona nasıl dönüştüğünü ve bu dev kişiliğe nasıl dönüştüğünü anlatıyor.

 

Spielberg | HBO

belgesel filmler

Steven Spielberg’ü sevmeyen, özellikle büyürken onun filmlerine hayran olmayan var mı? Jim & Andy gibi, bu belgesel de sadece En İyi Belgesel Film kategorisinde Emmy adaylığı sahibi… Ama bu sizi en sevdiğiniz yönetmenlerden biri olan Spielberg’ün yaşamını, her biri efsanevi oyuncular, sanatçılar ve diğer yönetmenlerin ağzından dinlemekten alıkoymamalı. Akılalmaz bir kariyere ve muhteşem filmlerle dolu bir filmografiye sahip bu yönetmeni ve yaşamını izleyecek olmak sizi ikna etmek için yeterli değilse, belgeselde yer alan isimlerden bazılarını buraya ekleyeyim: Martin Scorsese, George Lucas, Francis Ford Coppola, Brian De Palma, J.J. Abrams, Tom Hanks, Cate Blanchett, Leonardo DiCaprio, Daniel Day-Lewis, Tom Cruise, Harrison Ford, Christian Bale, Liam Neeson, Ralph Fiennes

 

Wild Wild Country | Netflix

belgesel diziler

Wild Wild Country de oldukça ilgimi çeken bir belgesel oldu. Spiritüelizmle ilgim ya da OSHO‘nun kim olduğuna dair bir bilgim olmamasına rağmen, herkesin konuştuğu, SNL skeçlerine konu olan ve sevdiğim birçok filmin de arasında olduğu bir öneri listesine ilham veren bu spiritüel diziyi izlemeliyim diye düşündüm. İlk bölümde zorlansam da (sıkıntıdan fenalık geçirsem de diyebilirim hatta) bir şans daha verdim ve devamını ağzım açık bir şekilde izledim. Bir spiritüel liderin peşinden giden binlerce insanın nasıl kocaman bir şehre dönüştüğünü, bu ütopyanın nasıl bir tehdit haline geldiğini gerçekten farklı ve etkileyici bir şekilde işliyor Wild Wild Country. Konuşan yönetici ve eski müritlerin anlattıkları ve arşiv görüntüleri, bazen gerçek olamayacak kadar şok edici hale geliyorlar. En İyi Belgesel Dizi dahil 5 dalda Emmy adayı olan bu Netflix dizisinin, adaylar arasında en iddialılardandı ve En İyi Belgesel Dizi ödülünü kazandı.

SİZ NE DÜŞÜNÜYORSUNUZ? YORUM YAZIN