Dünya aynı hızla dönmeye devam ediyor ancak iş yapış biçimlerimizi belirleyen kavramlar hızla değişiyor. Refahı artık yalnızca finansal göstergelerde aramıyor; başarının tek başına büyümek değil, büyürken çevresel ve toplumsal etkiyi de gözetmek anlamına geldiğini biliyoruz. Kaynakların sınırlı olduğunu daha iyi görüyor, çalıştığımız kurumların değer üretme biçimini sorguluyor ve yaptığımız tercihlerin daha geniş bir etki alanı yaratmasını bekliyoruz.

Bu dönüşüm, iş dünyasının gündeminde sürdürülebilirliği daha merkezi bir yere taşıyor. Şirketlerin yalnızca ne kadar kâr ettiği değil; bu kârı nasıl elde ettiği, risklerini nasıl yönettiği, çalışanlarına, müşterilerine, tedarikçilerine, topluma ve çevreye karşı sorumluluklarını nasıl ele aldığı da önem kazanıyor. Bu noktada son yıllarda yatırım dünyasının ve kurumsal yönetim gündeminin en çok konuşulan kavramlarından biri olan ESG; yani çevresel, sosyal ve yönetişim kriterleri öne çıkıyor.

Indra Nooyi’nin sıkça alıntılanan sözü bu dönüşümü güçlü biçimde özetliyor: “Hiçbir iş, kaybeden bir toplumda gerçekten başarılı olamaz.” Tüketicilerin beklentileri, düzenleyici kurumların kararları, yatırımcıların risk algısı ve çalışanların değer odaklı kurum arayışı; şirketlerin performansını artık çok boyutlu bir çerçevede değerlendirmeyi gerektiriyor.

ESG Nedir?

ESG, Environmental, Social and Governance kavramlarının baş harflerinden oluşuyor. Türkçe’de çevresel, sosyal ve yönetişim başlıklarıyla ifade edilen ESG; şirketlerin uzun vadeli değer yaratma kapasitesini, finansal olmayan ancak finansal performansı da etkileyebilen göstergeler üzerinden değerlendiren bir yaklaşım olarak karşımıza çıkıyor.

Kavramın bugünkü anlamıyla öne çıkması, 2004 yılında Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi’nin de içinde yer aldığı Who Cares Wins girişimiyle hız kazanıyor. Bu yaklaşım, sürdürülebilirlik konularının yatırım kararları, risk yönetimi ve kurumsal stratejiyle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Bir şirketin başarılı olup olmadığını anlamak için artık yalnızca finansal sonuçlara bakmak yeterli değil. İklim risklerine karşı dayanıklılık, doğal kaynakların verimli kullanımı, çalışan hakları, çeşitlilik ve kapsayıcılık, müşteri memnuniyeti, veri güvenliği, etik iş yapma kültürü ve şeffaf yönetim gibi başlıklar da şirketlerin itibarı, rekabet gücü ve uzun vadeli performansı üzerinde belirleyici hale geliyor.

E | Çevresel: İklim değişikliği, sera gazı emisyonları, enerji ve su yönetimi, atık, kirlilik, biyoçeşitlilik ve kaynak verimliliği gibi konuları kapsıyor.

S | Sosyal: Çalışan deneyimi, insan hakları, iş sağlığı ve güvenliği, çeşitlilik ve kapsayıcılık, müşteri ilişkileri, veri güvenliği, finansal kapsayıcılık ve toplumsal etki gibi alanları içeriyor.

G | Yönetişim: Etik, uyum, şeffaflık, yönetim kurulu yapısı, risk yönetimi, iç kontrol, paydaş hakları ve sorumlu tedarik zinciri yönetimi gibi başlıkları ele alıyor.

ESG Neden Önemli?

21. yüzyılda şirketlerden beklenen yalnızca ürün veya hizmet sunmaları değil; bunu sorumlu, şeffaf ve geleceğe dayanıklı bir biçimde yapmalarıdır. İklim değişikliği, kaynak kısıtları, teknolojik dönüşüm, değişen müşteri beklentileri ve artan düzenleyici gereklilikler; ESG konularını stratejik bir gündem maddesi haline getiriyor.

ESG, şirketler için bir iletişim başlığından çok daha fazlasını ifade ediyor. Doğru ele alındığında riskleri daha erken görmeyi, operasyonel verimliliği artırmayı, sermayeye erişimi güçlendirmeyi, çalışan bağlılığını desteklemeyi ve paydaşlarla güvene dayalı ilişkiler kurmayı sağlıyor. Bu nedenle ESG performansı, şirketlerin uzun vadeli dayanıklılığını ve değer yaratma kapasitesini anlamak için önemli bir göstergedir.

Bu noktada şeffaflık kritik bir rol oynuyor. Sürdürülebilirlik iddialarının ölçülebilir hedefler, düzenli veri takibi ve somut uygulamalarla desteklenmesi gerekir. Aksi halde kurumlar, yeşil aklama olarak bilinen greenwashing riskinin yanı sıra; toplumsal cinsiyet eşitliği gibi alanlarda samimiyetsiz söylemleri ifade eden purplewashing ya da itibar yönetimi amacıyla spor ve kültür alanlarının araçsallaştırılmasını eleştiren sportswashing gibi farklı güven riskleriyle karşılaşabiliyor.

ESG skorları ve derecelendirmeleri de bu çerçevede önem kazanıyor ancak tek başına yeterli değildir. Farklı derecelendirme kuruluşları farklı metodolojiler kullanabilir. Bu nedenle şirketlerin yalnızca skorlarını değil, bu skorların arkasındaki veri kalitesini, hedeflerini, yönetişim yapısını ve ilerleme performansını da açık biçimde paylaşması gerekir.

Yatırımcılar ve Kurumlar İçin ESG Nasıl Okunmalı?

Sürdürülebilir yatırım yalnızca çevre dostu şirketleri desteklemekten ibaret değildir. Asıl mesele, ESG kriterlerini iş modeline gerçekten entegre eden, risk ve fırsatlarını şeffaf biçimde yöneten, kısa vadeli söylemler yerine uzun vadeli performans ortaya koyan şirketleri ayırt edebilmektir.

Bu nedenle güçlü bir ESG okuması; finansal okuryazarlık, sürdürülebilirlik okuryazarlığı ve eleştirel veri değerlendirme becerisini birlikte gerektiriyor. Bir şirketin raporladığı hedeflerin kapsamı, bu hedeflerin hangi baz yıla göre belirlendiği, performansın yıllar içindeki gelişimi, bağımsız güvence süreçleri, yönetim kurulunun sürdürülebilirlik gündemindeki rolü ve risk yönetimi yaklaşımı birlikte değerlendirilmelidir.

Küresel ölçekte de sürdürülebilirlik raporlaması daha karşılaştırılabilir ve karar alma süreçlerini destekleyen bir yapıya doğru ilerliyor. ISSB tarafından yayımlanan IFRS S1 ve IFRS S2 standartları, yatırımcıların şirketlerin sürdürülebilirlik ve iklimle bağlantılı risk ve fırsatlarını daha tutarlı biçimde değerlendirebilmesi için küresel bir temel oluşturmayı amaçlıyor.

Odea’dan Sürdürülebilir Finans Okuryazarlığına Katkı

Sürdürülebilirlik, yalnızca kurumların değil, bireylerin de karar alma biçimlerini dönüştüren bir alan. Bu dönüşümü daha iyi okuyabilmek için yatırım dünyasındaki gelişmeleri, sürdürülebilirlik kavramlarını ve finansal kararların uzun vadeli etkilerini doğru kaynaklardan takip etmek önem taşıyor.

Bu perspektifi güçlendirmek isteyenler, Odeabank’ın LinkedIn hesabı üzerinden Odea Yatırım Odaklı Bülten’e abone olabilir; her 15 günde bir yayımlanan içeriklerle piyasa gündemini ve yatırım dünyasındaki gelişmeleri takip edebilir. Finansal okuryazarlığını bir adım ileri taşımak isteyenler ise Yatırım Odaklı Podcast’te uzman konuklarla hazırlanan bölümleri dinleyebilir.

Odea ile kaleme alacağımız sonraki yazılarda sürdürülebilir finans, sorumlu yatırım, iklim riskleri ve finansal okuryazarlık gibi başlıkları daha yakından ele almaya devam edeceğiz.

Kapak Fotoğrafı: Getty Images – unsplash.com

Bu içerik theMagger.com ve Odea iş birliğinde hazırlanmıştır.

ESG yazımızda güncel finans konuları hakkında bilgi vermeyi amaçlıyoruz. Sitemizdeki bütün içerikler bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. İçeriklerdeki bilgiler konusunda konunun uzmanlarına danışmanızı ve önerileri uygulamadan önce bir uzman görüşü almanızı tavsiye ederiz. Yatırım hakkında detaylı bilgiye Odeabank’ın web sitesinden ulaşabilirsiniz.

***

UYARI NOTU:

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

Yatırım yapmadan önce kendi risk ve getiri tercihlerinizi öğrenmeli ve her halükarda söz konusu faaliyetler için yetkili bir kuruluşu ile çalışmanızı ve diğer kaynaklardan faydalanmanızı öneririz. Zira sadece buradaki bilgilerle yatırım yolculuğunuza başlamanız beklediğiniz sonuçları doğurmayabilir. Beklentileriniz kapsamında bir getiri elde edemeyebileceğiniz gibi, risk algınızın üzerinde bir kayıp yaşayabilirsiniz. Buradaki yazılarda yer alan bilgiler, ulaşılabilen ilk kaynaklardan iyi niyetle ve doğruluğu, geçerliliği, etkinliği velhasıl her ne şekil, suret ve nam altında olursa olsun herhangi bir karara dayanak oluşturması hususunda herhangi bir teminat, garanti oluşturmadan, yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla derlenmiştir. İşbu yazılardaki yorumlardan; eksik bilgi ve/veya güncellenme gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan ve burada yer alan bilgiler dayanarak alınacak yatırım ya da benzeri kararların sonuçlarından Odea Bank A.Ş. ve çalışanları sorumlu değildir.

İlginizi çekebilir: Odea’dan Finansal Dayanıklılık