Kitap tutkunları olarak hepimizin ortak bir ritüeli var: Yeni bir kitaba başlamadan önce zihnimizde kurduğumuz o görünmez çıta. Bazen bir arkadaş tavsiyesi, bazen bir ödül haberi, bazen de sadece büyüleyici kapak tasarımı bizi heyecanlandırmaya yetiyor. Ancak kapak kapandığında hissettiklerimiz her zaman başladığımız noktayla aynı olmuyor. Bazı kitaplar ruhumuzda depremler yaratıp bizi hazırlıksız yakalarken, bazıları tam da vaat ettiği konforu sağlıyor; bazıları ise ne yazık ki aradığımız o sihirli dokunuşu bize hissettiremiyor. Ben de Biblio Magger’ınız olarak, son dönem okumalarımı bir “beklenti süzgecinden” geçirdim. Hazırsanız, kahvelerinizi tazeleyin ve kütüphanemin bu inişli çıkışlı yolculuğuna siz de ortak olun.

Zirvenin Ötesi: Beklentilerimi Aşan ve Sarsan Kitaplar

Bazı kitaplar vardır, bittiğinde kapağına uzun uzun bakıp “Ben az önce ne okudum?” dersiniz. İşte Ayfer Tunç’un Annemin Uyurgezer Geceleri benim için tam olarak böyle bir deneyimdi. Tunç’un kalemindeki o katmanlı yapıya aşina olsam da, bu kitapta karakterlerin derinliği ve toplumsal hafızaya attığı çentikler beklentilerimin fersah fersah ötesine geçti. Kitapta 3 kuşak kadın üzerinden hem toplum hem kadın meselelerini ele alan, uzun uzun düşüneceğiniz bir hikâye var. Benzer bir sarsıntıyı Vigdis Hjorth’un Miras’ında da yaşadım. Kuzey edebiyatının soğuk ama bir o kadar da yakıcı dürüstlüğü, aile içindeki travmaların nasıl bir mirasa dönüştüğünü öyle bir anlatıyor ki, kitabın etkisi günlerce üzerimden gitmedi.

Mitoloji çok seven ve araştıran biri olarak efsanelerin yeniden anlatımı konusunda hep bir önyargım vardır ama Madeline Miller, Akhilleus’un Şarkısı ile bu duvarlarımı yıktı geçti. Sadece bir mitoloji anlatısı değil, zamansız bir aşk hikayesini bambaşka bir pencereden sunuyor. İnanın elinizden bırakamayacaksınız. Keza Daniel Keyes’in kült eseri Algernon’a Çiçekler, bilimkurgu soslu bir dramdan çok daha fazlası; empati yeteneğimizi sorgulatan bir başyapıt olduğuna eminim. Bitirdiğimde yine düşüncelere daldığım müthiş bir metin. Listeye sürpriz bir giriş yapan Dokuzuncu Cemiyet ise kurgusal zekasıyla beni şaşırtmayı başaran, “iyi ki okumuşum” dediğim gizli cevherlerden biri oldu. Fantastik ve dark akademi türlerini birleştiren bu hikaye bence çok zekice kurgulanmış, aksiyonu bol ve merak uyandırıcı. 

Tam Kararında: Beklentimi Layığıyla Karşılayan Kitaplar

Bazen sadece iyi bir hikaye duymaya ihtiyaç duyarız ve o kitap bize tam da bunu verir. Dolly Alderton’ın Hayaletler’i modern ilişkilerin labirentinde kaybolan bizler için tam bir ayna görevi görüyor; ne eksik ne fazla, tam beklediğim samimiyetteydi. Biraz daha derinleşmesini beklerdim belki ama en başta böyle bir beklentim olmadığı için karşıladığı görüşündeyim. Adını Taylor Swift sayesinde sıkça duyduğumuz Liz Moore imzalı Ormanın Tanrısı ise atmosferik anlatımıyla beni içine çekmeyi başardı. Kayıp bir çocuğun hikayesi ile başlayarak bambaşka kapılara açılan hikayesi meraklılarını kesinlikle tatmin edecek cinsten. Geçmiş ve gelecek arasında kurduğu geçişler, merak duygusunu sürekli canlı tutması ve karakterlerin her birinin farklı bakış açılarından aktarılan yapısı ile keyif alacağınız bir kitap. 

Psikolojik gerilim denince son yılların en popüler işlerinden biri olan Sessiz Hasta (Alex Michaelides), vadettiği o “twist” ve merak unsurlarını sonuna kadar koruyarak listemde güvenli bir yere oturdu. Son ana kadar tahmin edemeyeceğinizi düşünüyorum, keza ben tahmin edemedim. Öte yandan, gerçek bir hayat mücadelesinin tanıklığı olan Gisele Pelicot’un Yaşama Övgü’sü, taşıdığı ağırlığın hakkını veren ve her kelimesiyle direnci hissettiren bir eserdi. Yalnızca bir travma anlatısı değil; utancın, suçun ve toplumsal sessizliğin yerini sorgulayan bir yüzleşme metni. Son olarak, Jenny Erpenbeck’in Kairos’u, ödüllü bir kitaptan beklediğiniz o edebi doygunluğu ve tarihsel derinliği kusursuz bir şekilde harmanlayarak beklentilerimi boşa çıkarmadı. Bir aşk hikayesi üzerinden, siyasi ve toplumsal gerçekliğin kendini bireyin özel alanına nasıl dayattığını anlatan sarsıcı bir roman.

Bir Başka Bahara: Beklentimin Altında Kalan Kitaplar

Geldik yazının en hassas kısmına. Hepimiz biliyoruz ki bir kitabın bizde bıraktığı iz, sadece yazarın maharetiyle değil, bizim o anki ruh halimiz, okuma geçmişimiz ve beklentilerimizle doğrudan ilgilidir. Bu yüzden aşağıda bahsedeceğim kitaplar kötü oldukları için değil, sadece benim dünyamda o beklediğim kıvılcımı çakamadıkları için bu kategorideler.

Örneğin, Matt Haig’in Gece Yarısı Kütüphanesi çok sevilen, umut dolu bir eser olsa da, ben kurgunun ilerleyişini biraz tahmin edilebilir buldum. Muhtemelen çok yüksek bir felsefi beklentiyle yaklaştığım için bana kitabın sonunda o istediğim uzun düşünme anlarını yaşatmadı. Hyunam-Dong Kitabevi ise çok sevilen “iyileştirici edebiyat” (healing fiction) akımının bir parçası; ancak benim için anlatımı biraz fazla durağan kaldı. Bu kitabı da BookTok’ta ve Instagram’da çok sık görmeye başlayınca alıp çok büyük beklentiye girmiştim. Alice Feeney’nin Güzel Çirkin’i sanırım beni “Ne Yaptığını Biliyorum” kitabını okuduktan sonra beklentilerimin yazar hakkında çok çok yükselmesi sebebiyle tatmin etmedi. Tekrara düşen ve ters köşe olsun diye neden sonuç ilişkisine uymayan bir son ile bitirilmiş gibi geldi. Claire Daverley’in Gece ve Sonra’sı da maalesef kurgusal boşluklar nedeniyle beklediğim o heyecanı tam anlamıyla yaşatamadı.

Burada paylaştığım her bir yorum, tamamen benim kişisel okuma serüvenimin bir parçası. Unutmayın ki, benim beklentimin altında kalan bir kitap, sizin hayatınızın kitabı olabilir ya da benim göklere çıkardığım bir eser size hitap etmeyebilir. Edebiyatın en güzel yanı da bu değil mi? Her birimiz aynı satırlarda farklı dünyalar kuruyoruz. Önemli olan, beklentilerimiz ne olursa olsun okuma tutkumuzu canlı tutmak ve yeni sayfalar açmaktan korkmamak.

Sizin bu listedeki kitaplar hakkında düşünceleriniz neler ve sizin “beklentimi aşanlar” listenizde hangi kitaplar var? Yorumlarda buluşalım!

Kapak Fotoğrafı: www.pexels.com/tr-tr/@george-milton/

İlginizi çekebilir: Biblio Magger’dan 2026’nın İlk Çeyreğinde: Raflara Düşen Yeni Kitaplar