Defne Parman ve Esra Gezer’in eserlerini Offgrid Art Project’te bir araya getiren “Halının Altındakiler” sergisi, iki sanatçının eserleri aracılığıyla hafıza, hatırlama ve unutma üzerine düşünmeye itiyor. Nilay Yerebasmaz küratörlüğündeki sergi, biri pamuk diğeri seramik temelli üretim yapan iki sanatçının sanatsal pratiklerinin bastırılan hafızalar, bireysel yas süreçleri ve kolektif unutma gibi noktalarda kesiştiğini gösteriyor. Sergi, 15 Mayıs’a kadar ziyaret edilebiliyor.

Unutma ve hatırlama eylemleri, hafıza, hatırlamayı ya da unutmayı seçtiklerimiz ve unuttuğumuzu sandıklarımız ve serginin adına referans vermek gerekirse “halının altına” süpürdüklerimiz… Tüm bunlar hem sanat ve sinema aracılığıyla hem de iç hesaplaşmalarım sırasında sıkça kafa yorduğum, üzerine düşündüğüm konulardır. İstanbul’un ve Beyoğlu’nun yeni sanat mekanlarından Offgrid Art Project ile yollarım kesiştiğinde ve buradaki “Halının Altındakiler” sergisinde Defne Parman ve Esra Gezer‘in eserlerini gördüğümde de bu düşüncelerin yeniden harekete geçtiğini hissetim.

Hafızanın bencilliğine ve çok kötü idare edilen bir depoya benzediğine inanıyorum. Daha uygun bir dille ve daha ciddi bir şekilde ifade etmek gerekirse ‘seçici hafızadan’ söz ediyorum yani. Oldukça seçici işleyen hafızamız iyi anıları, güzel anları, sevdiğimiz kişileri ve daima hatırlamak istediğimiz olayları kayırıyor, göz önüne, baş ucuna yerleştiriyor. Kötü anıları, yasını tuttuklarımızı ya da unutmak istediklerimizi ise halının altına süpürüyor, çoğu zaman bir savunma mekanizmasını işleterek onları bulunması zor yerlere gizliyor —ama imha etmeyi de çoğunlukla başaramıyor. Defne Parman‘ın “What If?” serisi, seçici hafızanın bu oyunbaz yapısını sözcüklerle ifade eden bir iş olarak sergide beni en çok etkileyenlerden oldu: “Ya hatırlarsam?”, “Ya hatırlamazsam?”, “Ya hatırlamak istemezsem?”.

Sergideki asıl duygu ve meselenin “Ya hatırlamak istemezsem?” dediklerimiz üzerine olduğunu ise serginin başlığından bile anlayabiliyoruz: Sanatçılar bambaşka malzemelerle çalışıyor olsalar da, bilinçli bir şekilde hafızanın derinliklerine gönderdiğimiz kötü ya da bastırılmış anıların bir şekilde saklandıkları, gömüldükleri, süpürüldükleri yerden çıkışı hissini ifade ediyorlar. Halının altına süpürülenler bazen Esra Gezer‘in eserlerinde olduğu gibi ummadığımız anlarda ağlara, tellere takılıyor ya da bir çekmecedeki eskimiş zarfta bulunuyorlar, bazense Defne Parman‘ın eserlerinde olduğu gibi, tüm muhafaza etme çabamıza rağmen diktiğimiz çuvallardan, yorganlardan fışkırıp sızarak ortaya dökülüyorlar. Eserlerin bir aradalığı, hem seramiğin sert ve katı, pamuğun yumuşak birer malzeme olmasındaki zıtlıktan hem de her ikisinin de hassas ve narin yapısındaki benzerlikten beslenerek birbirleriyle konuşuyor ve sergiyi bütünlüğünü güçlendiriyor.

Sergide toplumsal ve kolektif hafıza da göz ardı edilmemiş: Esra Gezer‘in “Gölgeler” eseri, yakın tarihimizdeki toplumsal travmaların kolektif hafızamıza kaydettiğimiz imgelerini kullanarak galerinin bir duvarını izleyicinin de dahil olmakta zorlanmadığı zihinsel bir ağ ile kaplıyor. Böylece seçici hafızanın ve halının altına süpürme eyleminin bireysel ya da ailesel boyutu dışında kolektif hafızadaki izdüşümleri ve toplumsal olarak da benzer güdülerle hareket edildiği hatırlatılmış oluyor.

“Halının Altındakiler” sergisi, 15 Mayıs’a kadar İstiklal Caddesi, İmam Adnan Sokak’taki Offgrid Art Project‘te ziyaret edilebiliyor.

İlginizi çekebilir: Artsy Magger’dan İstanbul’un Güncel Sergileri