Eda Soylu’nun Al/Üst sergisini görmeye girdiğimde ilk dikkatimi çeken zemindeki eserlerdi. Benim gibi sonraları herkes içeri girip girmemekte tereddüt etti. Zeminde, kırılmış ya da kırılmaya hazır beton parçaları vardı, içlerine gömülmüş çiçeklerle. Sanatçının duvar kağıdı adını verdiği öğrendiğimiz bu iş, bu kez duvardan inmiş, ayaklarımızın altına serilmişti.

İstanbul 1990 doğumlu sanatçı Eda Soylu, Rhode Island School of Design okumuş ve 2012 yılında okulunun Avrupa Onur Programı’na katılmaya hak kazanarak 6 aylığına Roma’da eğitim görmüş. “Alt/Üst” sergisi ise 2016’da Kadir Has Üniversitesi’nin galerisinde gerçekleştirdiği “Evi Yeniden Kurmak” sergisinden bir kesit alıyor ve onu on yıl sonra yeniden okuyor. O sergide 300 metrekarelik bir alanda kurulmuş olan yerleştirme, bugün Merdiven Art Space’in iki katına yayılmış olarak karşımıza çıkıyor.

“Ve evin yüzü burkuldu” adlı serinin parçası olan bu çalışmalar, Metin Altıok’un dizesinden besleniyor. Soylu’nun otoportre olarak tanımladığı bu işlerde kaba olan ile kırılgan olan her zaman yan yana: Beton ve çiçek.

Sanatçı bu ikisini bir araya getirirken ne olacağını önceden bilmiyor. Kimi çiçek betona karşı gelmiyor, aşağı sarkıyor; kimi çıkmaya çalışıyor, kimi gergin duruyor. Chrysanthemum çiçeklerini betona gömdüğünde, betonun içindeki sudan etkilenerek şoklanan çiçek rengini kaybetmeden donup kalıyormuş. Sanatçı her çiçeğin farklı reaksiyon verdiğini ve bu iki malzeme buluştuğu anda Soylu’nun kontrolü bitmiş olduğunu anlattı.

Alt katta zeminde duran beton parçaları üst kata çıkınca duvara taşınmış. Duvar kağıdı adını verdiği bu iş, iki katta iki farklı konumda: aşağıda ayakların altında, yukarıda yüz hizasında. Aynı eser, farklı bir ilişki kuruyor izleyiciyle.

Üst katta bunların yanı sıra iki grup iş daha var. Biri pencere çerçeveleri, bunlar Soylu’nun Bahariye’deki atölyesinden söküp getirdiği parçalar. Duvara asılmamış, yere bırakılmış. Diğeri kağıt üzerine çizimler: 2012’de Roma’da geçirdiği altı aylık eğitim döneminden kalma. Sergiyi hazırlarken yeniden önüne çıkmış ve burada yer almış. On dört yıl önce yapılmış çizimlerle bugünkü işler aynı katta duruyor.

Sanatçı izleyicinin işe dahil olmasını her zaman önemsediğini söyledi. Ziyaretçi farkında olmadan bir parçası oluyor işin ya da olmamayı seçiyor. Sanatçı sergiyi anlatırken on yıl önce aynı eseri görünce girmeyi reddeden iki çocuktan bahsetti; kırmak istemediklerini söyleyip dışarıda beklemiş, aileleri gezmiş. O da bir dahil olma biçimiydi ona göre. İzleyicinin sorumluluğu üzerine düşünmek istediğini söyledi.

Kamusal alanda sergilenen bir eserin doğrudan ve yüksek sesli bir malzeme olması ona göre izleyiciyi yorabilir. Bu nedenle Soylu’nun tercihi önce estetik bir kapıdan girmek ve eserlerin izleyiciyle konuşması.

Siz de oluşmaya devam eden bu eserlere katkı sağlamak isterseniz Alt/Üst”, 3–30 Nisan 2026 tarihleri arasında Merdiven Art Space’te görülebilir.

Kapak Fotoğrafı: Burcu Dimili

İlginizi çekebilir: Artsy Magger’dan İstanbul Sergi Takvimi